Airbnb ve DoorDash Neleri Doğru Yaptı?

Airbnb, 2008 yılının yazında Brian Chesky tarafından San Francisco’da kuruldu.

Brian ve ev arkadaşı Joe kiralarını ödeyebilmek için evlerinin bir odasını şişme yatak ve kahvaltı sunan bir hizmete dönüştürdüler.

Otel fiyatlarının ve ev kiralarının oldukça yüksek olduğu San Francisco’ya birkaç günlüğüne — genellikle fuar için — gelenlere odalarını kiralamaya başladılar.

Bu deneyimden hem kendilerinin hem de misafirlerinin keyif aldığını fark eden ikili yeni bir konaklama deneyimi keşfetmiş olabileceklerine inandılar.

Yanlarına Brian’ın eski ev arkadaşı Nate’i de alan ikili bir sene boyunca gecelerini gündüzlerine katıp keşiflerini gerçeğe dönüştürmeye — hayatın içine entegre etmeye çalıştılar ama hiçbir işe yaramadı.

Dünya, Büyük Buhran’dan bu yana en derin ekonomik krizle boğuşurken üç arkadaş tüm kredi kartlarını son limitine kadar kullanmış, girişimlerini büyütmek adına akıllarına gelen tüm yolları denemiş ama yine de bir adım ileri gidememiş ve doğal olarak tükenmiş durumdaydılar. Onların yerinde başkası olsa zaten çoktan vazgeçmiş olurdu.

Tüm bunlara tüy diken, yatırım bulmak için bir kafede toplantı yaptıkları sırada fikirlerini anlattıkları girişim sermayecisinin hiçbir şey söylemeden masadan kalkıp gitmesi ve bir daha geri dönmemesi oldu.

Her şey fazla gelmeye başlamıştı artık. Bu noktaya kadar pes etmemelerinin tek sebebi, bunu para için değil gerçekten zevk aldıkları için yapıyor olmalarıydı.

Adını yeni duymaya başladıkları Y Combinator diye bir şeye daha başvuracaklardı son olarak; eğer oraya da kabul edilmezlerse, bu macera burada bitecekti.

DoorDash, 2012 yılının Ekim ayında Tony Xu tarafından Palo Alto’da kuruldu.

Fikir — bizlerin Yemeksepeti.com sayesinde iyi bildiğimiz — paket servis olarak gel-al hizmeti verebilen ama bu hizmeti eve-servis olarak sağlayacak altyapısı bulunmayan restoranlara, altyapı sağlamaktı.

New York gibi büyük şehirlerde benzer hizmetleri veren Caviar tarzı girişimler vardı. Ama konu Palo Alto gibi görece küçük kasabalara gelince sadece Pizza Hut, Domino’s ve benzeri pizzacılar eve-servis hizmeti veriyordu. Tüketiciler için — Tony ve yakın çevresi dahil — seçenekler oldukça kısıtlıydı.

Airbnb gibi DoorDash kurucuları da kendi sorunlarından yola çıkmıştı ve aynı Brian gibi Tony de girişimini hızlandırmak için Y Combinator’a başvurmuştu.

Başvuru sırasında şirket resmi olarak kurulmamıştı. Çalışan bir mobil uygulama ortada yoktu. Ana sayfasında sadece telefon numarası yer alan oldukça basit bir web sitesi (http://www.paloaltodelivery.com) vardı.

Yine de DoorDash şirketin %7’lik hissesine karşılık 120.000 dolar yatırım yapan bu programa girmeyi başardı. Çünkü Brian gibi Tony de deneyime odaklanmıştı.

Airbnb’nin seyahet edenlere evlerin atıl odasını değerlendirerek şişme yatak ve kahvaltı sunan fikri YC tarafından pek beğenilmedi. Oldukça kötü tasarıma sahip, kullanışsız web siteleri de bu duruma pek yardımcı olmadı — ama başta Brian olmak üzere kurucuların enerjisi programa kabul edilmelerini sağladı.

YC, bugün olduğu gibi o günlerde de fikirden daha çok kuruculara yatırım yapıyordu. Çünkü iyi fikir bulmak başka şey, onu hayata dönüştürebilme yeteneğine — enerjisini sahip olmak ise başka bir şeydi.

İlkine sahip olup başarısız olmanız çok büyük bir ihtimal iken, ikincisine sahip olup — pes etmediğiniz sürece — iyi bir fikir bulup başarılı olma şansınız çok yüksek.

Y Combinator’a kabul edilmenin verdiği güç ve güven; Brian ve ekibine inandıkları fikre daha çok sarılmak için ihtiyaç duydukları motivasyonu sağladı.

Seyahet etmenin geleceğinin Airbnb olduğunu herkese göstermek istediler. Ama bu tecrübeyi yaşatabilmek için kullanıcılara — onlara erişebilmek için de hızlı büyümeye ihtiyaçları vardı.

Tony Xu, restoran çalışanlarından restoran sahiplerine, kuryelerden sipariş veren müşterilere kadar herkesin deneyiminin mükemmel olmasına odaklandı. Grubhub ve Postmates gibi mevcut, Uber Eats gibi gelecek rakipleriyle baş edebilmenin tek yolu buradan geçiyordu.

Tony, Stanford Üniversitesi tıp fakültesinden arta kalan zamanlarında annesinin çalıştığı restorana gidip bulaşıkları yıkadı. Bu tecrübeleri sırasında restoran çalışanlarının ne kadar çok emek verdiğini ve ne kadar kısıtlı marjlarda çalıştıklarını gördü. Bir restoran işletmenin ne kadar zor olduğunu bizzat deneyimledi. Papa John’s gibi pizzacılarda kurye olarak çalıştı.

DoorDash’ı kurduktan sonra Tony ve ortak kurucularının hepsi kendi dağıtım ağlarında kurye olarak çalıştılar. Bu süreçte restoranların ve müşterilerin şikayetlerini dinleyip, sürücülerin sorunlarıyla birebir yüzleştiler.

Brian ve Joe, ev sahiplerinin Airbnb listelemelerinde kullandıkları fotoğrafları daha profesyonel hale getirmek için yeni çekimlere ihtiyaç duyduklarına karar verdiler.

Tasarruf etmek adına profesyonel bir fotoğrafçıyla anlaşmak yerine kendileri profesyonel bir kamera kiralayıp Airbnb’nin en çok talep gördüğü New York’a gittiler.

Çekimler sırasında ev sahiplerine şirketin CEO’su ve kurucu ortağı olduklarını tabii ki söylemediler — onlar fotoğrafçı ve asistanıydı. Bu sayede ev sahipleri Airbnb’den şikayetçi oldukları tüm konuları filtresiz olarak bu genç fotoğrafçı ve asistanıyla gönül rahatlığıyla paylaştılar. Bu geri dönüşler şirketin gelişmesinde önemli bir yer tuttu.

New York sonrası hizmet gelirlerinde gözle görülür artış yaşandı. İlk hafta 460 dolar, ikinci hafta 897 dolar, üçüncü hafta ise 1428 dolar kazandılar. Brian aylık gelirlerinin 4000 dolar sınırını aştığını fark edince YC’nin kurucu ortağı olan Paul Graham’a “ramen karlılığını” yakaladık diyen bir mail attı. PG’nin tanımı olan ramen karlılığı; bir girişimin hayatta kalmayı başarıp üstüne kurucuların ramen ile karınlarını doyuracak kadar gelir elde etmesi manasına geliyordu. Airbnb için bu, girişimin genel masrafları çıktıktan sonra 3500 dolar olan ev kiraları ve 500 dolarlık aylık yemek ücretiydi.

DoorDash, Y Combinator’a kabul edildiği ilk günlerde aynı Airbnb örneğinde olduğu gibi YC ortaklarının favori gördükleri bir fikre sahip değildi. Yatırım yine fikre değil kuruculara yapılmıştı.

Onlar da bu güveni boşa çıkarmadılar. Müşterilerle, restoranlarla, sürücülerle her gün konuşmaya devam ettiler. En yoğun saatlerde kurucular diğer sürücülerle beraber paket servise çıktılar.

Yemeğin restorandan alınıp müşteriye teslim edilme sürecini tüm partiler için olabildiğince kusursuz ve zahmetsiz bir hale getirmeye çalıştılar.

Bu çabalarının karşılığını Temmuz 2013 sonuna doğru yavaş yavaş almaya başladılar. YC başvuruları öncesinde toplam 217 olan sipariş sayılarını günlük 35’e çıkardılar. Müşterileri nasıl kazanacaklarını ve tekrarlayan siparişleri nasıl elde edeceklerini çözmeye başladılar.

Programın sonunda yer alan Demo gününde zorlanarak tohum yatırım turunu tamamlayan DoorDash’e 2016 yılına gelindiğinde YC Devamlılık Fonu tarafından Seri C turunda, çok az girişime yapılan oranda büyük bir yatırım gerçekleştirildi.

2020 senesi, halka açılmayı planlayan bu iki şirkete hepimize olduğu gibi kötü sürprizler hazırlamıştı.

Koronavirüs salgınının yarattığı ekonomik ve sosyal krizin en ağır darbe vurduğu sektörlerin başında seyahat ve yiyecek-içecek sektörü yer aldı.

Airbnb halka arz planları yerine 2000 kişiyi nasıl işten çıkaracağının planlarını yapmaya başladı.

Brian Chesky bu durumu olabilecek en iyi şekilde yönetti ve tüm çalışanlara açık mektup yazarak olanı biteni dürüstlükle izah etti. Tüm rakiplerine, işten çıkarmak zorunda kaldığı değerli çalışanları için referans oldu. Onlara şirket bilgisayarları olan Macbook’ları hediye etti ve iş arama süreçlerinde yeni bir bilgisayar almak için para harcamamalarını söyledi.

DoorDash 2019 Ağustos ayında en büyük rakiplerinden Caviar’ı 410 milyon dolara satın aldı. 2020 yılının ilk aylarında senenin en büyük halka arzlarından birine hazırlanıyordu. Sonra salgın başladı. Borsa tarihi bir çöküş yaşadı ve planlar suya düştü.

Her iki şirket de pes etmedi ve sanki önceden planlamış gibi birbirlerinden birkaç gün arayla salgının zirveye çıktığı 2020 Aralık ayında inanılmaz başarılı iki halka arz gerçekleştirdiler. O kadar başarılı oldular ki bazı otoriteler bunu 2000 yılında yaşanan internet balonuna — dotcom krizi — benzetti.

DoorDash 9 Aralık 2020’de, Airbnb ise 10 Aralık 2020 tarihinde halka arz edildi. DoorDash 50 milyar dolar değerleme, Airbnb ise 100 milyar dolar değerlemeyle tarihin en büyük ekonomik krizlerinden biri sırasında borsada işlem görmeye başladı.

Olmayan sorunlar yaratmaya çalışmaktansa var olan sorunlardan yola çıkarak; tüm taraflar için çözüm üretebilenlerin her daim başarılı olabileceğini DoorDash ve Airbnb, bize bir kere daha gösterdi.